"En hoe gaat het met de kinderen?"
- Categorie: Algemeen
- Leestijd: ~3 minuten lezen
In Nederland hebben gemiddeld 5 kinderen per schoolklas een ouder met psychische en/of verslavingsproblemen. Dat zijn jaarlijks 577.000 minderjarige kinderen (bron: trimbos.nl). Voor kinderen van ouders met verslavingsproblemen (KOV), heeft VNN een passend aanbod.
Met andere kinderen spelen doet Jim (10) nauwelijks meer. Hij neemt de laatste weken ook geen vriendjes meer mee naar huis. Op school kan Jim zijn aandacht er moeilijk bij houden. Als de juf eens rustig bij Jim aftast wat er aan de hand is, vertelt Jim dat papa raar doet, vreemde dingen zegt, af en toe heel boos wordt en Jim’s moeder vreselijk uitscheldt. Ook vertelt hij dat zijn vader twee dagen geleden naar ‘een soort ziekenhuis’ is gegaan.
Het verhaal van Jim is illustratief voor wat ons KOV-team in de dagelijkse praktijk tegenkomen. Het KOV-team bestaat naast GGZ-agogen uit een GZ-psycholoog, systeemtherapeut en een MDFT-therapeut. Een multidisciplinair team dus, omdat er vaak meerdere dingen spelen.
Meer kans op psychische problemen of verslaving
Minderjarige KOV- kinderen hebben een 2 tot 3 keer zo grote kans om zelf ook psychische problemen en/of verslaving te ontwikkelen in hun leven, ten opzichte van kinderen die opgroeien zonder ouders met deze problemen (bron: trimbos.nl).
Om dit te voorkomen is het belangrijk om deze kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld te krijgen. En dát is vaak de grootste uitdaging. Kinderen durven vaak niet te vertellen wat er thuis gaande is of hebben soms zelf niet door dat wat er bij hen thuis gebeurt, niet normaal is. Het gebeurt ook dat kinderen al meerdere hulpverleners hebben gezien, maar de kern, de onveilige thuissituatie, niet is aangepakt.
Rode vlaggen bij ieder kind ergens anders verstopt
Professionals vinden het vaak lastig om KOV-problematiek te herkennen. KOV-problematiek is divers. Dat wil zeggen dat de patronen vaak overeenkomen, maar de rode vlaggen bij ieder kind ergens anders verstopt liggen. Er zijn kinderen die zich erg terugtrekken, moeite hebben met aansluiting vinden. Er zijn ook kinderen die gedragsproblemen laten zien of moeite krijgen met zich te concentreren, op school bijvoorbeeld. Weer andere kinderen hangen veel en vaak op straat, gaan met de verkeerde vrienden om of beginnen zelf te experimenteren met drugs.
Als een kind eenmaal is doorverwezen is het in het begin wel eens lastig. Ouders voelen zich vaak bekritiseerd, schamen zich. Maar uiteindelijk zijn bijna alle ouders bereid om mee te werken. Geen enkele ouder wil dat zijn kind ongelukkig is. We hebben allemaal hetzelfde doel: het beste voor de kinderen.
Aanbod afhankelijk van de behoefte
Eerst wordt altijd de basisveiligheid in kaart gebracht. Als de veiligheid voldoende gewaarborgd is, steekt het KOV-team in op contact met het kind. Er vindt een gesprek plaats met medewerkers van het KOV-team en ouder(s) en kind. Vaak in de thuissituatie zodat de interactie tussen ouder(s) en kind kan worden geobserveerd. Op die manier kan het KOV-team beter inschatten hoe ze het kind kan helpen. Soms is dit door onderwerpen bespreekbaar te maken, met behulp van interactieve boekjes en websites van het Trimbos-instituut. Of door psycho-educatie te geven en/of het kind te 'ontschuldigen'. Er is ook een groepsaanbod.
Maar het kan ook zijn dat het kind worstelt met klachten waarvoor een gerichte behandeling nodig is. In dat geval kan het team een kind doorverwijzen naar de juiste hulp.
Impact in het dagelijks leven
Voor elk kind is het belangrijk om uit te leggen wat de impact van verslaving is. Wat verslaving is weten kinderen vaak wel. Maar ze snappen niet altijd wat de impact is in hun dagelijks leven. Thema’s als grenzen leren stellen, het zelfvertrouwen vergroten en het weghalen van schuld bij kinderen, staan centraal in de gesprekken.
Het KOV-team heeft ook aandacht voor de ouder(s) of voor andere nauwbetrokkenen. Voor ouders met een verslaving is het vaak erg lastig om dit bespreekbaar te maken met hun kind. Ze zijn bang dat het kind er van schrikt en voelen zich vaak erg schuldig. Het KOV-team ondersteunt ouders hierbij. Tijdens de gesprekken wordt gekeken naar de krachtbronnen, beschermende en eventuele risicofactoren.
Meer dan ooit is het voor ouders en kinderen belangrijk dat ze een persoon of plek hebben waar ze naar toe kunnen. Iemand die ze altijd kunnen bellen. Laatst heeft een collega na 2 jaar weer eens met een meisje van 16 afgesproken. "Ze moest haar verhaal kwijt. En aan mij hoeft ze niet opnieuw haar hele verhaal uit te leggen. Misschien hoor ik nu 2 jaar weer niks. Dat is ook oké. Ze weet dat als het nodig is, ze altijd bij me terecht kan." Het grootste compliment dat ons KOV-team kan krijgen is als ze het vertrouwen van de kinderen winnen. Als ze weer plezier krijgen. Lekker in hun vel zitten. En kinderen weer kunnen lachen. Zoals het hoort.
Meer weten?
Voor kinderen van
VNN In Gesprek: Over kinderen van ouders met een verslaving
