Alcohol

Wat is Korsakov?

Korsakov is een aandoening door langdurig alcoholmisbruik, waarbij een gedeelte van de hersenen is aangetast. Korsakov-patiënten lijden aan:

  • geheugenverlies
  • verlies van het vermogen iets nieuws te leren
  • een gestoord begrip van tijd en plaats.

De naam Korsakov is afkomstig van de Russische arts Korsakov die rond 1887 artikelen schreef over het verband tussen langdurig alcoholgebruik en geheugenstoornissen.

Hoe kun je Korsakov krijgen?
Jarenlang teveel drinken kan, zeker in combinatie met een tekort aan vitamine B1, leiden tot onherstelbare hersenschade. Een tekort aan vitamine B1 ontstaat door een slecht eetpatroon en door een slechte opname van B1 in het lichaam. Overmatig alcoholgebruik leidt dikwijls tot een slecht voedingspatroon en het maakt de opname van vitamine B1 moeilijk doordat de organen zijn aangetast.

Hoe meer en hoe langer je drinkt, des te groter is de kans dat de hersenschade zich ontwikkelt tot uiteindelijk het syndroom van Korsakov. Door het hoge alcoholgebruik onder jonge mensen wordt de gemiddelde leeftijd lager. Het is bekend dat de jongste Korsakov-patiënten ongeveer 35 jaar oud zijn.

Hoe herken je het syndroom van Korsakov?
De verschijnselen van Korsakov lijken op die van dementie bij ouderen: 

  • Aantasting van het korte termijngeheugen: moeite met het opnemen en onthouden van nieuwe informatie; informatie uit het verleden kun je echter wel onthouden.
  • Desoriëntatie van tijd en plaats: je weet niet goed waar je bent en welke dag het is.   
  • Last van angst- en paniekaanvallen. 
  • Last van depressies.  
  • Moeite met het maken van plannen, plannen uitvoeren en het in actie komen.

Omdat de intelligentie lang in tact blijft, is het moeilijk om een definitieve diagnose te stellen. De patiënt lijkt redelijk te kunnen praten en weet meestal zijn tekorten goed te verbergen. Pas als de patiënt geen kans meer ziet de sociale normen in stand te houden, blijkt hoe ernstig de patiënt er aan toe is.

De hersenen van mensen die lijden aan Korsakov zijn 10-15% gekrompen. Dit kun je zien op een hersenscan.

Kun je genezen van het Korsakov-syndroom?
Genezen is niet mogelijk want een beschadiging van de hersencellen is niet te herstellen en hersencellen worden ook niet opnieuw gemaakt. Ook medicijnen geven geen kans op genezing. Medicijnen kunnen helpen om andere gevolgen van alcoholmisbruik te bestrijden of om het gestoorde gedrag te beïnvloeden.
Slechts bij een klein percentage van de mensen bij wie Korsakov is vastgesteld, is er kans op een sterke verbetering of op volledig herstel. Dit is afhankelijk van de algemene conditie van die persoon en het stadium waarin de ziekte zich heeft ontwikkeld. Als iemand waarbij Korsakov is vastgesteld, stopt met drinken, is binnen een jaar duidelijk in hoeverre iemand hersteld. Na dit jaar is de toestand stabiel en is er geen verder herstel meer mogelijk.

De grootste groep patiënten vertoont enige verbetering, maar houdt een gestoord tijdsgevoel.

Hoe wordt Korsakov behandeld?
In eerste instantie richt de medische zorg voor een Korsakov-patiënt zich op: 

  • hulp bij het stoppen met alcoholgebruik
  • vitamine B injecties  
  • gevarieerde voeding 
  • behandeling van lichamelijke en psychiatrische klachten

Als er verbetering is en de lichamelijke functies weer stabiel zijn, richt de behandeling zich vervolgens op gedragsproblemen en de geheugenstoornissen.
Korsakov-patiënten kunnen behandeld en begeleid worden in een Korsakov-kliniek. Hier kun je via een Instelling voor Verslavingszorg geplaatst worden.

Hoe kun je Korsakov voorkomen?
Het spreekt vanzelf dat het niet drinken of matig drinken van alcohol Korsakov voorkomt. Maar ook bij zware drinkers kan het ontstaan van Korsakov in veel gevallen voorkomen worden als het tekort aan vitamine B1 op tijd wordt gesignaleerd, zodat extra B1 gegeven kan worden. Het eten van producten, die rijk zijn aan vitamine B1 draagt bij tot het voorkomen van Korsakov. B1 zit voornamelijk in volkorengraanproducten, varkensvlees en peulvruchten en in kleinere hoeveelheden in melk, groente en andere vleessoorten.

Wat is een black-out?

Een black-out is geheugenverlies na een avond flink gedronken te hebben. Het is een stoornis van het korte termijn geheugen. De informatie uit het korte termijn geheugen wordt niet doorgegeven aan het lange termijn geheugen. Er wordt geen nieuwe informatie opgeslagen. Hierdoor kun je de volgende ochtend niet meer herinneren wat er is gebeurd. Je weet bijvoorbeeld niet meer hoe je thuisgekomen bent, wie je thuisgebracht heeft, wat je allemaal gezegd hebt of waar je je fiets hebt gelaten.

Het opvallende kenmerk van een black-out is dat de drinker gedurende de periode waarover geheugenverlies bestaat, ogenschijnlijk normaal functioneerde. Het kan zelfs zo zijn dat hij er voor anderen niet eens onder invloed uitziet. Zo kan hij praten, rijden en kan hij andere aangeleerde handelingen goed uitvoeren.

Hoe ontstaat het?
Een black-out kan ontstaan door snel achter elkaar veel te drinken. Een lege maag zou ook van invloed kunnen zijn omdat er dan een snellere stijging van het bloedalcoholgehalte ontstaat. Ook slaapgebrek zou een rol kunnen spelen. Als iemand en black-out heeft ligt het alcoholpromillage meestal tussen de 1,5 (dit zijn ongeveer 8 tot 10 glazen) en 3.

Kun je het voorkomen?
Een black-out is een duidelijk signaal van te veel alcohol drinken. De hersenen, die gevoelig zijn voor alcohol, zijn dan in feite niet opgewassen tegen de te grote hoeveelheid alcohol.

Het regelmatig voorkomen van een black-out wordt beschouwd als een kenmerk van problematisch drinkgedrag. Riskant wordt het als de drinker een black-out als een normaal verschijnsel gaat zien. Als iets wat er blijkbaar bij hoort.

Een black-out moet een signaal zijn dat je een volgende keer minder en minder snel moet drinken. Vitamines of medicijnen hebben geen enkele invloed.

Wat is een alcoholvergiftiging?

Bij een alcoholvergiftiging wordt de concentratie alcohol in het bloed, en daarmee ook in de hersenen, zo hoog dat je bewusteloos of in coma kan raken.

Iemand kan een alcoholvergiftiging oplopen vanaf vier promille (promillage is de maat die de concentratie in het bloed aangeeft). Dit bereik je door meer dan twintig glazen alcohol in een paar uur te drinken. De kans op bewusteloosheid is dan groot. Er is sprake van levensgevaar.

Bij vijf promille kun je in coma raken. Uiteindelijk kan het zenuwstelsel zo sterk worden verdoofd dat ook het ademhalingscentrum verlamd raakt. Dit is dodelijk.

Aantal glazen verschilt per persoon
Het aantal glazen waarbij iemand een alcoholvergiftiging oploopt, verschilt per persoon. Twintig glazen in een paar uur is een gemiddelde. Het is ook afhankelijk van:

  • geslacht, lengte en lichaamsgewicht
  • de snelheid van drinken: hoe sneller, hoe groter het gevaar op een vergiftiging
  • aanwezigheid van voedsel in je maag (een volle maag kan het risico iets verminderen)

Jongeren en kinderen lopen meer risico op een alcoholvergiftiging.
Dat komt vooral door hun lichaamsgewicht en hun lengte. Hoe kleiner het lichaam, hoe minder lichaamsvocht je hebt, hoe sneller het alcoholpromillage oploopt, waardoor de kans op een alcoholvergiftiging verhoogd wordt. De onvolgroeide organen van kinderen zijn extra kwetsbaar voor de giftige eigenschappen van alcohol zodat eerder schade wordt veroorzaakt.
Ook vrouwen lopen meer risico dan mannen omdat ze over het algemeen minder wegen en minder lichaamsvocht hebben.

Wat kun je doen als iemand een alcoholvergiftiging heeft?
Als iemand zoveel alcohol heeft gedronken dat er gevaar is voor zijn of haar leven, volg dan de volgende EHBO-tips op:

  • schakel bij twijfel altijd professionele hulp in, bel 112 en vertel wat het slachtoffer heeft gebruikt als je dat weet;
  • stel het slachtoffer gerust;
  • breng het slachtoffer naar een koele en rustige ruimte;
  • plaats het slachtoffer op een deken als hij op een koude ondergrond ligt;
  • breng een bewusteloos slachtoffer in een zijligging wegens bedreigde ademhaling en grote kans op braken;
  • maak nooit verwijten over het gebruik van alcohol en/of andere middelen;
  • laat een vertrouwd persoon bij het slachtoffer, dat werkt kalmerend.
Wat is de uitwerking van alcohol met Red Bull?

Combinatie alcohol met Red Bull misleidt de drinker
Het combineren van alcohol en Red Bull misleidt de drinker, omdat de drinker door Red Bull het gevoel krijgt alles nog onder controle te hebben, terwijl de coördinatie en het waarnemingsvermogen door de alcohol zijn verminderd.

Meer risico door onterecht gevoel van alertheid
Mensen die alcohol met energiedranken combineren lopen mogelijk zelfs nog groter risico op nadelige effecten, zoals verkeersongevallen, omdat ze onterecht in de veronderstelling zijn dat ze alles nog onder controle hebben.
Het gecombineerde gebruik van alcohol en ‘energy drinks’, energiedranken zoals Red Bull, is de laatste jaren meer en meer populair geworden onder jongeren. Drinkers melden vaak minder slaperigheid en een lekkerder gevoel.
In de uitgave van Alcoholism: Clinical & Experimental Research beschrijven Braziliaanse onderzoekers het eerste gecontroleerde, wetenschappelijke experiment over gecombineerd gebruik van alcohol met Red Bull. De resultaten wijzen op een verschil tussen ervaren en objectief gemeten vaardigheden van de proefpersonen: ondanks dat het gecombineerde gebruik het gevoel van helderheid en controle doet toenemen, zijn de daadwerkelijke vaardigheden (motoriek en coördinatie) duidelijk afgenomen.

De onderzoekers geven aan dat alcohol niet alleen de motorische coördinatie beïnvloed, maar ook vermindering van de vaardigheid om beslissingen te nemen. “Chauffeurs onder invloed zijn niet alleen gevaarlijk omdat hun reacties zijn vertraagd en de motorische coördinatie is aangetast, maar vooral omdat het inschatten van risico’s veel minder goed gaat.” aldus een van de onderzoekers.

Populair in uitgaansleven
Ook in Nederland is het drinken van alcoholhoudende drank in combinatie met energiedrank populair in het uitgaansleven. Rode wodka / Red Bull is een bekende mix, maar er zijn ook premix drankjes en shooters op de markt die deze combinatie bevatten, zoals Flügel en  Vodka Blue.

Wat is binge drinken?

Binge drinken is het af en toe in korte tijd een grote hoeveelheid alcohol drinken (6 glazen of meer). Onder jongeren wordt de term gebruikt als het gaat om drinken om dronken te worden. Binge drinken heeft de volgende risico’s:

Schade voor organen.
Het gaat dan met name om organen die direct met alcohol in aanraking komen, zoals de slokdarm en de maag.

Grote kans op black-out
Bij een black-out vergeet je wat er tijdens het drinken gebeurd is. Door de alcohol wordt de informatie niet opgeslagen in het geheugen.

In korte tijd stijging van de bloeddruk
Tijdens het drinken stijgt de bloeddruk, bij de afbraak van alcohol kan de bloeddruk weer dalen. 

Alcoholvergiftiging
Een alcoholvergiftiging kan optreden bij een promillage van 4. Je zenuwstelsel raakt dan verdoofd waardoor je bewusteloos kunt raken. Bij jongeren ligt dit promillage veel lager. Bij schoolkinderen kan bij een promillage van 2 al een alcoholvergiftiging optreden.

Vergrote kans op hartinfarct
Dit risico geldt niet zozeer voor jongeren maar wel voor mensen waarbij de bloedvaten al aangetast zijn door aderverkalking. Alcohol kan hartritmestoornissen veroorzaken. Hierdoor kan een propje losraken en een vat verstoppen. Verder wordt de bloeddruk verhoogt tijdens het drinken van alcohol. Maar bij de afbraak van alcohol kan de bloeddruk dalen onder het normale niveau. Deze grote en snelle veranderingen in de bloeddruk is een verklaring voor het groter aantal hartinfarcten tijdens of direct na het weekend. Binge drinkers hebben een 5 tot 6 keer groter kans op een hartinfarct.

Gevolgen op later leeftijd
Tieners die met binge drinken beginnen op dertienjarige leeftijd en dit blijven doen tijdens hun tienerjaren hebben op 24-jarige leeftijd bijna vier keer zoveel kans op overgewicht (obesitas) en een te hoge bloeddruk, in vergelijking met leeftijdsgenoten die nooit of bijna nooit overmatig drinken tijdens hun tienerjaren. Het patroon van binge drinken tijdens de tienerjaren blijkt dus serieuze effecten te hebben op de gezondheid op 24-jarige leeftijd, ongeacht het drinkpatroon op die leeftijd.

Wat is Absinth?

Absinth is een kruid en kan verwerkt zijn in een gelijknamige, gedistilleerde drank. Dit is een heldere, gifgroene drank met een intens bittere, anijsachtige smaak. Het bevat 60 tot 80% alcohol en is te koop bij de slijter.
Het kruid Absinth veroorzaakt een roes. Licht en kleur worden anders ervaren en je kunt bij hoge dosering hallucinaties krijgen. Een kleine dosis werkt licht verdovend, eetlustopwekkend en geeft een vreedzaam en ontspannend gevoel. Een hogere dosis kan duizeligheid of hoofdpijn veroorzaken. Een nog hogere dosis (of de zuivere etherische olie) werkt hallucinerend, krampopwekkend en heeft een verlammend effect. Bij overdosering ontstaat er vergiftiging met diarree, bewusteloosheid, coma en dood tot gevolg. Gebruik van zeer hoge dosis wordt daarom ten zeerste afgeraden.

Bij chronisch gebruik veroorzaakt absinth hersenbeschadiging gekenmerkt door psychose, hallucinaties en intellectuele aftakeling. Men sprak in de vorige eeuw van absinthisme, een ziekte waarbij verslaving, epileptische aanvallen en hallucinaties optraden.

In Nederland werd de productie en verkoop van absinth vanwege de risico's verboden. De wet over absint stamde uit 1909. In 2005 heeft de Nederlandse staat deze wet ingetrokken en is de verkoop in Nederland wettelijk toegestaan.

Kunnen vrouwen minder goed tegen drank dan mannen?

Er is inderdaad een verschil tussen mannen en vrouwen wat betreft de manier waarop het lichaam op drank reageert. Vrouwen zijn in het algemeen sneller onder invloed dan mannen, aangezien vrouwen meestal meer vet en minder spieren hebben dan mannen. In spierweefsel zit meer water dan in vet, alcohol wordt bij mannen dus meer verdund dan bij vrouwen.

Een andere factor die het verschil verklaart zijn de geslachtshormonen bij vrouwen die van invloed zijn op de alcoholconcentratie in het bloed. Recent onderzoek doet ook vermoeden dat het vrouwelijk brein gevoeliger is voor alcohol dan het mannelijke.

Tenslotte speelt het feit dat vrouwen doorgaans kleiner van postuur zijn dan mannen een rol. In het algemeen kan dus worden gezegd dat vrouwen gevoeliger zijn voor alcohol dan mannen. Wanneer sprake is van zodanig misbruik dat van verslaving sprake is, worden bovendien de daarbij horende passende stadia sneller doorlopen.

Hoe voorkom ik een kater?

De meest voorkomende verschijnselen van een kater
Als je ’s morgens wakker wordt: hevige dorst, transpiratie, misselijkheid, brandend maagzuur, hoofdpijn, hartkloppingen en moeheid.

Hoe komt het?
Een kater wordt veroorzaakt door:

  • dat alcohol het lichaam uitdroogt (door alcohol gaan je nieren sneller werken en moet je vaker naar de wc. Als voorbeeld kun je onthouden: één glas bier is 1½ glas urine). Vooral het tekort aan vocht in je hersenen is de belangrijkste oorzaak van een kater.
  • de giftige afbraakproducten van alcohol
  • verstoring van de mineralenbalans en de bloedsuikerspiegel
  • gebrek aan slaap en vermoeidheid
  • te weinig frisse lucht.

Een kater kan verergerd worden door sommige stoffen die aan de drank zijn toegevoegd. Het verschilt van persoon tot persoon hoeveel alcohol iemand kan hebben zonder er een kater aan over te houden. Als je veel alcohol achter elkaar drinkt, blijven de alcohol en afbraakproducten ervan lang in je bloed circuleren. Dat bevordert het ontstaan van een kater.

Hoe kun je het voorkomen?
Het meest voor de hand liggende advies is om niet zoveel alcohol in één keer te drinken. Verder kun je de kans op een kater verminderen door:

  • vooraf goed te eten en water te drinken. De opname van alcohol in het bloed is langzamer als je een goed gevulde maag hebt
  • drink niet te snel
  • drink geen verschillende drankjes door elkaar 
  • drink water tussendoor: op elk glas drank (doet er niet toe welke soort) een glas water of frisdrank
  • drink een paar glazen water voordat je gaat slapen

Wat te doen bij een kater?
Een kater gaat langzaam vanzelf over. Hij duurt langer als je weer begint te drinken. Hoe weinig je ook neemt. Het veel gehoorde advies drink een biertje en je bent er zo weer boven op heeft dus een averechtse werking.

Een paar tips:

  • slaap lekker uit in een goed geventileerde kamer
  • drink water
  • neem een stevig ontbijt. Vers fruit en/of vruchtensap helpt de zuurgraad en de bloedsuikerspiegel weer op peil helpen brengen
  • ga de buitenlucht in voor een wandeling, maar ga niet in de felle zon zitten
  • neem een pijnstiller tegen de hoofdpijn
  • neem bij maagklachten licht verteerbaar voedsel en slappe thee in kleine hoeveelheden.

Er is nog steeds geen medicijn uitgevonden tegen een kater. De middelen die hiervoor wel te koop zijn, blijken bij nader onderzoek steeds weer door de mand te vallen.