Wetenschappelijk onderzoek

Anoniem chatten

Wetenschappelijk onderzoek

Wetenschappelijk onderzoek is voor VNN essentieel voor het leveren van goede zorg aan iedere unieke cliënt in zijn unieke omgeving. Met onderzoek levert VNN een bijdrage aan de wetenschappelijke kennis over verslaving. Deze kennis is de basis voor het verbeteren van de huidige behandelingen en het ontwikkelen van nieuwe behandelvormen.

In een tijd van bezuinigingen en transities ziet VNN een kans voor vernieuwing en creativiteit. VNN bekijkt de zorg vanuit verschillende invalshoeken, door bijvoorbeeld onderzoek te doen naar de rol van het steunsysteem en naar de mogelijkheden van digitale middelen in de zorg.

VNN meet voortdurend de effectiviteit van haar behandelingen en hoe tevreden de cliënten zijn. De uitkomsten van deze metingen gebruikt VNN om de zorg te laten aansluiten bij iedere unieke cliënt. 
Lees meer over onze behandeleffecten  en de cliënttevredenheid.

Focus van onderzoek
VNN heeft 2 onderzoeksthema's. Alle onderzoeken die bij VNN plaatsvinden vallen in principe onder het dak van één van deze thema's. De onderzoeksthema's zijn:

  • Omgeving ondersteun(en)de verslavingszorg
    Mensen met verslavingsproblematiek vormen een probleem voor zichzelf, maar ook voor hun sociale omgeving.

     
  • Neuropsychologische processen van verslaving
    Lange tijd werd gedacht dat verslaving een opzettelijke keuze was en dat een gebrek aan inzet verklaarde waarom een verslaving bleef voortbestaan.

Naast het onderzoek binnen deze overkoepelende onderzoeksthema's houdt Verslavingszorg Noord Nederland altijd haar oog en oor open voor innovatieve ideeën voor onderzoek, passend bij de zorgvernieuwing binnen de organisatie. 

Praktijk en onderzoek: een krachtig duo
Het uitgangspunt voor ieder onderzoek is een kruisbestuiving tussen praktijk en onderzoek. In de zorg bestaat het één niet zonder het ander. Daarom zijn ook de eigen hulpverleners betrokken bij de onderzoeksprojecten van VNN. Medewerkers die naast hun zorgverlenende functie als psychiater, verslavingsarts, verpleegkundig specialist of GZ-psycholoog een passie hebben voor onderzoek. Zij staan met hun voeten in de klei, en voeden vanuit die expertise en ervaring het onderzoek van VNN. Daarnaast zijn zij missionarissen als het gaat om de implementatie van de resultaten van onderzoek. En dat is belangrijk, want het doel van onderzoek is dat het leidt tot verbetering van de zorg. 

Samenwerking
VNN werkt samen met andere verslavingszorginstellingen, universiteiten en hogescholen en met kenniscentra. Ook zoekt VNN voortdurend de samenwerking met gemeenten, GGZ-instellingen, en andere ketenpartners.

Verder participeert VNN actief bij de landelijke ontwikkelingen op het gebied van verslaving(szorg). Zo is de bestuurder van VNN, Gabriël Anthonio voorzitter van het dagelijks bestuur van het Nijmegen Institute for Scientist Practitioners in Addiction (NISPA), en van het kenniscentrum verslaving Resultaten Scoren. En is hij actief binnen het nieuw op te richten Nederlands Centrum voor Verslavingskunde.
Met de volgende partners heeft VNN een officiële samenwerking:  

Veel onderzoek wordt bij VNN mogelijk gemaakt door subsidies van onder andere ZonMw.

Medewerking van cliënten
VNN kan niet zonder de medewerking van haar cliënten als het gaat om onderzoek. Soms kunnen gegevens uit het elektronisch patiëntendossier (EPD) gebruikt worden om onderzoeksvragen te beantwoorden, maar vaker is de actieve inzet van cliënten nodig voor het invullen van vragenlijsten, of het deelnemen aan nieuwe behandelvormen. VNN maakt zich hierbij hard voor de privacy en belasting van haar cliënten. Onderzoeksgegevens worden anoniem verwerkt, en cliënten wordt niet vaker gevraagd dan strikt noodzakelijk. 

Kwaliteit hoog in het vaandel
Om de kwaliteit van het onderzoek te bewaken, heeft VNN een wetenschapscommissie. Deze commissie heeft een coördinerende en een adviserende rol tot het wetenschappelijk onderzoek van VNN.

 

Onderzoeksmethoden

 Methoden van onderzoek 

  • Dossieronderzoek
    Bij onderzoek maakt VNN gebruik van gegevens die uit het EPD. VNN gebruikt een zogeheten passieve toestemmingsverklaring, dat wil zeggen dat er alleen gegevens van cliënten worden gebruikt die geen bezwaar hebben aangetekend. 
    Bent u cliënt en wilt u hier meer over weten, of wilt u niet dat VNN uw gegevens gebruikt? Neem dan contact op.

     
  • Observationeel onderzoek
    Onderzoekers  vragen cliënten een vragenlijst in te vullen, deel te nemen aan een interview of een test op een computer te maken. Cliënten krijgen voldoende bedenktijd en geven vooraf aan deelname aan het onderzoek altijd schriftelijke toestemming. Cliënten kunnen zich altijd en zonder opgave van reden terugtrekken uit het onderzoek.

     
  • Interventieonderzoek of onderzoek bij minderjarigen
    Voor onderzoeken waarbij de cliënt gevraagd wordt om deel te nemen aan nieuwe behandelingen, of als minderjarige cliënten worden gevraagd mee te doen aan onderzoek dient VNN altijd een aanvraag in bij de Medisch Ethische Toetsingscommissie. Deze commissie toetst of het onderzoek ethisch toelaatbaar is en of de belasting voor de deelnemende cliënt niet te groot is. Lees meer over deze toetsing. Ook hierbij geldt dat cliënten voldoende bedenktijd krijgen en voor deelname aan het onderzoek altijd schriftelijke toestemming geven. Cliënten kunnen zich altijd en zonder opgave van reden terugtrekken uit het onderzoek. 
     

Onderzoekers

 Het onderzoeksteam van VNN

VNN vindt het belangrijk dat de onderzoekers van VNN zich laten inspireren door de praktijk. Naast hun functie als onderzoeker heeft VNN daarom ook onderzoekers die behandelaar zijn. Zeer betrokken bij het onderzoek is de bestuurder van VNN, Gabriël Anthonio, die vanuit het managementteam onderzoek in zijn portefeuille heeft. 

  • Margreet van der Meer-Jansma, hoofd afdeling onderzoek
     
  • Eric Blaauw, senior onderzoeker
       
  • Janika Heitmann, promovendus
     
  • Meine Bosma-Bleeker, gezondheidszorgpsycholoog in opleiding tot specialist
  • Meike Westera, gezondheidszorgpsycholoog in opleiding tot specialist 

Onderzoeksthema's

VNN clustert onderzoek in onderzoeksthema's. Op deze manier vullen onderzoeksresultaten elkaar aan en kunnen zij gezamenlijk een grotere puzzel oplossen. VNN kent de 2 onderzoeksthema’s:  

  • Omgeving ondersteunende verslavingszorg
  • Neuropsychologische processen van verslaving

Omgeving ondersteun(en)de verslavingszorg
Mensen met verslavingsproblematiek vormen een probleem voor zichzelf, maar ook voor hun sociale omgeving. Zij besteden vaak weinig tot geen tijd aan vrijetijdsbesteding, werk en opleiding en verwaarlozen contacten met anderen (familie, vrienden). Zorgprofessionals betrekken de omgeving nog onvoldoende in de zorg. De sociale omgeving weet zich vaak geen raad met deze mensen met een verslaving. Verslaving wordt vaak doorgegeven van ouder op kind (de zogeheten transgenerationele overdracht). 
Deze onderzoekslijn richt zich op het onderzoek van de interactie tussen verslaafden en zijn omgeving, met een speciale focus op transgenerationele overdracht van verslaving.  

Onderzoeksprojecten:

Transgenerationele overdracht van verslaving

Achtergrond
Uit onderzoek blijkt dat kinderen van verslaafde ouders een hoger risico lopen om zelf ook verslavingsproblematiek te ontwikkelen. 

Doel van onderzoek
Het onderzoek richt zich op het in kaart brengen van factoren die een rol spelen bij transgenerationele overdracht van verslaving.

Doelgroep
Volwassen cliënten en hun directe familie (broers, zussen, ouders, kinderen).

Methode
Kwalitatief en kwantitatief onderzoek. 

Toepassing
De verkregen Inzichten worden gebruikt voor het ontwikkelen van nieuwe behandelvormen om overdracht van verslaving van ouder op kind te reduceren.

Tijdsperiode
Januari 2016 – december 2017

Onderzoeker
 Drs. Margreet van der Meer – Jansma

Neuropsychologische processen van verslaving
Lange tijd werd gedacht dat verslaving een keuze was en dat een gebrek aan inzet verklaarde waarom een verslaving bleef voortbestaan. De laatste jaren wordt steeds meer bekend dat ons onbewuste brein een belangrijke rol speelt. De aandacht van mensen met een alcohol- of drugs-, gok- of gameprobleem wordt automatisch getrokken naar informatie die te maken heeft met het middel dat ze misbruiken. 
In deze onderzoekslijn worden verslavingsproblematiek, behandeleffecten en terugval bekeken in het licht van dit onbewuste brein. Er worden moderne ICT-toepassingen gebruikt (zoals Virtual Reality, games en activity trackers) voor de ontwikkeling van nieuwe interventievormen. Het doel is het veranderen van deze onbewuste, automatische processen in het brein.